Kontrola programu PLC przez AI przed FAT: code review w TIA Portal
Przed FAT, czyli odbiorem fabrycznym, programista chce mieć pewność, że w programie nie zostało nic, co wyjdzie na próbie: dwukrotnie zapisywane wyjście, nieobsłużony błąd instrukcji, zapomniany blok testowy. Ręczne przeglądanie setek sieci jest jednak powolne i męczące. Opisujemy, jak podzielić kontrolę programu PLC między automatyczne sprawdzenia, AI i człowieka.
Po co robić code review programu PLC
Błędy znalezione przy biurku są najtańsze. Na FAT kosztują czas klienta, przy uruchomieniu czas całej ekipy, a na produkcji przestój. A przecież duża część typowych błędów ma wyraźny wzorzec, więc da się je znaleźć automatycznie.
Co sprawdza automatyczny przegląd bloku
TIA MCP zawiera deterministyczne kontrole, czyli reguły, które za każdym razem dają ten sam wynik. AI uruchamia je na projekcie, porządkuje wyniki i je wyjaśnia. W pojedynczym bloku sprawdzane są:
- wielokrotne cewki i zapisy do tej samej zmiennej,
- nieużywane zmienne i wyjścia, które nigdy nie są zapisywane,
- zmienne tymczasowe odczytywane przed zapisaniem,
- CASE bez gałęzi ELSE i dzielenie przez zmienną,
- warunkowo wywoływane timery i detekcja zboczy,
- instrukcje, których STATUS lub ERROR nie jest sprawdzany,
- pętle WHILE i REPEAT, głębokie zagnieżdżenie i magiczne liczby,
- adresy absolutne zamiast symboli, brak dokumentacji i zgodność z konwencjami nazewnictwa.
Każde znalezisko ma wagę, regułę, numer sieci lub linii i zalecenie. Kontrola niczego w projekcie nie zmienia.
Kontrola całego sterownika PLC i projektu
- Przegląd programu obejmuje wszystkie FB, FC i OB w sterowniku PLC lub w wybranym folderze, sortuje znaleziska według wagi, pokazuje najgorsze bloki i operandy globalne zapisywane z wielu bloków.
- Nieużywane obiekty: bloki, bloki danych, UDT i tagi PLC, do których nic się nie odwołuje, oraz martwy kod wywoływany tylko z nieosiągalnych bloków. To heurystyka, która nie obejmuje HMI, OPC UA ani adresowania absolutnego, dlatego przed usunięciem wszystko sprawdza się w odsyłaczach.
- Konwencje nazewnictwa: nazwy zmiennych i tagów według Twoich reguł, prefiksy zależne od sekcji interfejsu, brakujące komentarze parametrów i nieużywane zmienne Static i Temp, z propozycjami poprawek.
- Kontrola między sterownikami PLC: zduplikowane adresy IP i nazwy PROFINET, bloki komunikacyjne oraz DB i UDT o tej samej nazwie, których struktura rozjechała się między sterownikami.
- Alarmy: rozkład priorytetów, brakujące i zduplikowane teksty oraz alarmy bez wskazówek dla operatora, zgodnie z zaleceniami ISA-18.2.
Do szybkiej kontroli jednego bloku wystarczy w TIA Portal kliknąć blok prawym przyciskiem: dodatek Copilot w TIA Portal zaproponuje wyjaśnienie lub code review wybranego bloku.
Program safety
W przypadku F-CPU (S7-1500F) TIA MCP sprawdza program safety osobno: reintegrację F-I/O i kwitowanie, parametry F i czasy rozbieżności, cykl F i watchdog, niewywoływane lub nieskompilowane bloki F oraz porównanie sygnatur ze stanem zapisanym po ostatniej walidacji. Zmieniona sygnatura oznacza, że potrzebna jest nowa walidacja.
To pomoc dla programisty, a nie zamiennik certyfikowanej walidacji według IEC 61508 lub ISO 13849. Za program safety odpowiada wykwalifikowana osoba.
Wyniki w Excelu i PDF
Zbiorczy audyt projektu łączy przegląd wszystkich sterowników PLC, kontrolę między sterownikami i nieużywane obiekty w jeden werdykt i zapisuje raport w Excelu lub Markdownie. Do Excela można zapisać także listę nieużywanych obiektów i wynik przeglądu safety. Wynik kontroli kodu jest też częścią dokumentacji odbiorczej oprogramowania w PDF. Na sam FAT TIA MCP generuje listę kontrolną I/O w Excelu z kolumnami OK i NOK.
Co robi AI, a co człowiek
Reguły znajdują wzorce. AI porządkuje wyniki, odróżnia prawdziwe błędy od zamierzonych rozwiązań, na przykład bitu celowo zapisywanego w różnych krokach sekwencji, zrozumiale je wyjaśnia i proponuje poprawkę. Po Twojej akceptacji zapisuje poprawki z kopią zapasową.
Automatyczna kontrola nie wykaże jednak, czy program robi to, co ma robić maszyna. To sprawdzi tylko test funkcjonalny, najpierw w symulacji, a potem na FAT.
Lista kontrolna przed FAT
- Cały projekt kompiluje się bez błędów, a ostrzeżenia są przejrzane.
- Przegląd programu nie ma znalezisk typu błąd, ostrzeżenia są poprawione lub uzasadnione.
- Żadne wyjście ani operand globalny nie jest bez powodu zapisywany z wielu miejsc.
- Instrukcje z wyjściem STATUS lub ERROR są sprawdzane.
- Nieużywane bloki i kod testowy są usunięte.
- Nazwy i komentarze są zgodne z konwencjami, sieci mają tytuły.
- Program safety ma aktualną sygnaturę zgodną z ostatnią walidacją.
- Adresy IP i nazwy PROFINET są unikalne, bloki DB komunikacji zgadzają się między sterownikami.
- Alarmy mają teksty i wskazówki dla operatora.
- Lista kontrolna I/O jest gotowa, a testy funkcjonalne przeszły w symulacji.
- Kopia zapasowa wersji projektu, która idzie na FAT, jest zapisana.
Częste pytania
Czy AI potrafi sprawdzić program PLC?
Tak, jeśli ma dostęp do programu. Przez TIA MCP AI uruchamia deterministyczne kontrole bloków i całego sterownika PLC, wyjaśnia wyniki i proponuje poprawki. Testu funkcjonalnego na maszynie jednak nie zastąpi.
Co sprawdza się w code review PLC?
Zwykle wielokrotne zapisy, nieobsłużone błędy instrukcji, warunkowo wywoływane timery, nieużywane zmienne i bloki, adresy absolutne, konwencje nazewnictwa, dokumentację, a w F-CPU program safety.
Czy kontrola AI zastąpi walidację programu safety?
Nie. Przegląd safety to pomoc, która wskazuje typowe niedociągnięcia i zmiany sygnatur. Walidacja według IEC 61508 lub ISO 13849 pozostaje zadaniem wykwalifikowanej osoby.
Czy wynik kontroli można zapisać w Excelu?
Tak. Audyt projektu zapisuje się w Excelu lub Markdownie, listę nieużywanych obiektów i przegląd safety także w Excelu, a wynik kontroli kodu jest częścią dokumentacji odbiorczej w PDF.
Powiązane artykuły
- ChatGPT i sterowniki PLC Siemens: co AI potrafi w TIA Portal, a czego nie
- Konwersja STL (AWL) na SCL z pomocą AI: procedura i pułapki
Przygotowujesz FAT?
Wypróbuj kontrolę programu na własnym projekcie. TIA MCP działa z TIA Portal V17–V21, pierwsze 7 dni jest za darmo.